Şubat 2007

 GENEL:

 "Ermeni  sorunu"  için   bir başlangıç noktası aramak gerekirse  bunu  1820'lere  kadar  geri götürmek gerekir. Çarlık Rusyası emperyalist bir güç olarak komşu olduğu Osmanlı  devleti topraklarını  bir  tür  doğal  genişleme alanı olarak  kabul  etmiş  ve  Osmanlıların  sırtından güneye  ve  güneybatıya  yayılmayı  hedeflemiştir.  Bu politika  ise  Rusları  Osmanlı Ermenileriyle  ilgilenmeye itmiştir.

            -   Islahat Fermanı Rusya'nın yanısıra, İngiltere ve Fransa'yı da Osmanlı Ermenileriyle daha  çok ilgilenmeye  sevketmiştir. Bu nüfuz ve çıkar mücadelesinde, sözkonusu  devletlerce  izlenen politikanın  temel taşlarından birisini Ermenileri Osmanlılara karşı kullanmak olmuş ve  bu doğrultuda Doğu Anadolu'da Ermenilere misyonerler aracılığıyla hayali bir Ermenistan vaat edilmiştir.

            -    Ermeni  Komiteleri   tarafından   başlatılan   isyanların   temel    hedefi,    Osmanlı İmparatorluğu'nun   isyanları  bastırma  girişimlerini her  seferinde Avrupa kamuoyuna  katliam  olarak  takdim etmek ve Batılı büyük güçleri Ermeniler lehine müdahaleye teşvik etmektir.

            - I. Dünya Savaşı'nın başlaması ve Osmanlı Devleti'nin İtilaf devletlerine karşı  savaşa girmesi  Ermenilerce  büyük  bir  fırsat  olarak  değerlendirilmiştir.  Bu  çerçevede   kurulan gönüllü  alayları,   Rus ordularının Doğu Anadolu'ya girmesi ile  birlikte   savunmasız  kalan Türk  şehir,  kasaba  ve  köylerine  saldırarak  sivilleri  katletmişler,  Osmanlı kuvvetlerini   arkadan   vurmuşlar,  Osmanlı  birliklerinin  harekatını   engellemişler,   ikmal yollarını  kesmişler, yaralı konvoylarını pusuya düşürmüşler, köprü ve yolları  imha  etmişler ve şehirlerde ayaklanarak Rus işgalini kolaylaştırmışlardır.

            -   Osmanlı   Hükümeti   bu  durum  karşısında  Ermeni  Patriği,   mebusları   ve   önde gelenleri  çağırarak Ermenilerin Müslümanları katletmeye devam etmeleri  halinde  gerekli önlemleri  alacağını  bildirmiş ve bu uyarıdan sonuç alınamayınca 24  Nisan  1915  tarihinde Ermeni Komitelerini kapatmış ve yöneticilerini tutuklamıştır.

            - Osmanlı Hükümeti,  maruz kaldığı bu büyük iç ve dış  tehdit nedeniyle   benzer  tehlikelerle  karşılaşan  tüm  ülkelerin  almakta  tereddüt   etmediği   bir savunma  önlemine başvurarak, 27 Mayıs 1915 tarihinde savaş bölgelerinde oturan Ermenileri   güneydeki  Osmanlı topraklarına sevketme kararı almıştır.

            -    Osmanlı   Hükümeti,   Ermenilerin  savaş  dışı   bölgelere   yeniden   yerleştirilmesi sırasında  Ermeni  nüfusun  zarar görmemesi için gerekli   güvenlik  önlemlerinin  alınması talimatını vermiştir. Bu amaçla yayınlanan ve Osmanlı arşivlerinde bulunan  emirler  bunun somut kanıtıdır. Osmanlı Arşivleri  yerli ve yabancı tüm araştırmacıların istifadesine açıktır.

            -  Bir  yandan  I.  Dünya Savaşı devam ederken öte yandan iç  ayaklanma  ve  isyan  ve bunun   sonucu,  yeniden  iskana  tabi  tutma  sözkonusu  olmuştur.  Savaştan   kaynaklanan ortam,  kin  ve  intikam duyguları sözkonusu sevk  sırasında  kafilelerin  birtakım  saldırılara uğramasına   sebep   olmuştur.  Hükümet  bu  durumu  engellemeye   çalışmış   ve   sorumlu gördüğü   şahısları   cezalandırmıştır.  Ayrıca,  savaş  günlerinin  araç,  yakıt,  gıda   ve   diğer imkanlarının  yetersizliği, ağır iklim şartları  ve tifüs gibi salgın hastalıklar da insan  kaybının artmasına  yol  açmıştır. Esasen sözkonusu zaman dilimi tüm Anadolu halkının aynı kaderi paylaştığı bir dönemdir.

ERMENİ İDDİALARI KONUSUNDAKİ  GÖRÜŞLERİMİZ:

Ermenilerin ülkemizden talepleri; sözde Ermeni soykırımının tanınması, ve sonuçta tazminat ödenmesi ve toprak verilmesi olarak özetlenebilir. Bu talepler başlıca şu iddialara dayandırılmaktadır: Türklerin, Ermenistan'ı işgal ederek topraklarını ellerinden aldıkları, Türkler'in 1877-78 Osmanlı-Rus savaşından itibaren Ermenileri sistemli olarak katliama ve  1915 yılından itibaren planlı şekilde soykırıma tabi tuttukları, Talat Paşa'nın Ermenilerin soykırıma tabi tutulması konusunda gizli emirleri olduğu, "soykırımda" hayatlarını kaybeden Ermenilerin sayısının 1.5 milyon olduğu.

Halbuki, sözde soykırım iddiaları aşağıda sıralanan nedenler dolayısıyla tarihi ve hukuki dayanaktan tamamen yoksundur.

• Türklerin Anadolu'ya ilk ayak bastıkları sırada bağımsız bir Ermenistan devletinin mevcut olmadığı tarihi bir gerçektir. Dolayısıyla Ermenilerin topraklarının ellerinden alınması gibi bir durum sözkonusu değildir.

• 1877-78 Osmanlı-Rus savaşından sonra isyanlar çıkararak, katliamlara girişenler esas itibariyle Ermenilerdir. 1915 yılındaki olaylar, Osmanlı Hükümetinin, savaş halinde kendi ordusunu arkadan vuran vatandaşı Ermenilere karşı uygulamaya koyduğu yeniden yerleştirme işleminden ibarettir.

• Birleşmiş Milletler Soykırımın Önlenmesi Sözleşmesi'ne göre soykırım suçunun oluşması için, "bir yönetimin bir ırkı ortadan kaldırmak yönünde bir niyetinin bulunması" şartı aranmaktadır. Osmanlı Hükümetinin, Ermeni ırkını ortadan kaldırmak gibi bir niyetinin bulunduğunu gösteren herhangi bir delil olmadığı gibi, yeniden iskana tabi tutulan Ermenilerin güvenliğinin sağlanmasına yönelik Hükümet emirlerinin varlığı tarihçilerce ortaya konmuştur. Osmanlı  arşivlerinin  Ermenilere  ilişkin  bölümü  tarihçilerin incelemesine açılmış ve ilgili belgeler yayınlanmış bulunmaktadır.

• Talat Paşa'nın Ermenilerin soykırıma tabi tutulması yolunda gizli talimatları bulunduğuna ilişkin olarak ilk kez Andonyan adlı bir Ermeni tarafından ileri sürülen ve yıllar boyunca Ermeni iddialarının geçerliliğinin temel kanıtı addedilen belgelerin tümüyle bir sahtecilik eseri olduğu tarihçiler tarafından yapılan incelemeler sonucunda hiçbir kuşku ve tereddüde yer bırakmayacak şekilde ortaya konmuştur.

• Ölen Ermenilerin sayısının 1.5 milyon olduğu iddiası da geçerli bir temele dayanmamaktadır. Dönemin birçok yabancı kaynaklarına ve Osmanlı nüfus kayıtlarına göre tüm Osmanlı İmparatorluğu içindeki Ermenilerin sayısı 1.3 milyon civarındadır. Ayrıca aynı dönemde, yaklaşık 3 milyon Müslüman da hayatlarını kaybetmiştir.

• Öte yandan, Birinci Dünya Savaşı sonrasında İstanbul'u işgal eden kuvvetler, Ermenilerin sözde katli konusunda Osmanlı yöneticilerinin yargılanmasını istemişlerdir. Bu çerçevede, ihbar üzerine 144 üst düzey Osmanlı yöneticisi tutuklanarak Malta'ya götürülmüşlerdir. İngilizlerin delil bulma yönündeki araştırmaları bir yıldan fazla sürmüştür. İngiliz Hükümeti, İngiliz Kraliyet Savcılığı'ndan bu kişiler hakkında dava açılıp açılamayacağını sormuş, Savcılık mahkum edilmelerini mümkün kılacak delillerin bulunmadığı cevabını vermiştir. İngiltere bununla da yetinmemiş ve Vaşington'daki Büyükelçiliğinden Amerikan arşivlerinde delil aramasını istemiş, ancak herhangi bir delil bulunamamıştır.

• Osmanlı Hükümeti, yeniden iskana tabi tutma uygulaması sırasında "Armenian Relief  Society" (ARS) adlı kuruluşun   Ermenilere yardım etmesine, Amerika'dan gelen yardımların dağıtılmasına izin vermiştir. Osmanlı Hükümetinin Ermenilere soykırım uyguladığı iddiası, ARS'nin faaliyetlerine müsaade edilmiş olmasıyla de geçersiz kılınmaktadır.

• Osmanlı arşivleri ve askeri arşivlerimiz yıllardır yerli ve yabancı araştırmacıların hizmetine açıktır. Aynı şekilde Ermenilerin de, 1880'li yıllardan itibaren Ermeni komitelerince Osmanlı devleti ve halkına karşı girişilen eylemlere ilişkin bilgilerin yer aldığı belgeleri, Boston'daki Taşnak Partisi arşivi ve Ermenistan Arşivi gibi, araştırmacıların istifadelerine sunmaları gerekmektedir.

• Sözde soykırım iddialarının   üçüncü   ülkeler    tarafından    tanınmasını   sağlamaya yönelik  girişimler,  bu  ülkelerdeki Ermeni diasporasını  duygu   sömürüsü  yoluyla birarada tutmak ve militan Ermeni çevrelerine diasporadan maddi kaynak sızdırmak için bir araç olarak kullanılmaktadır. Bu duruma sözkonusu ülkeler yönetim ve/veya parlamentolarınca göz yumulması, o ülkelerin Türkiye ile ilişkilerinin bozulmasına yol açabilmektedir.

• Bir diğer ifadeyle, militan Ermeni çevreleri sözde soykırım iddialarını vatandaşı oldukları   ülkelerin çıkarları aleyhine kullanmaktan çekinmemekte ve bunun sonucunda, Türkiye ile o  ülkeler arasındaki ilişkiler, bu ilişkilerle doğrudan ilintili olmayan bir konu yüzünden ipotek altına alınabilmektedir. Buna fırsat verilmemesi gerekir. 

Bugüne kadar toplam 17 ülkenin parlamentosu (Arjantin, Belçika, Fransa, Hollanda, İsviçre, İtalya, Kanada, Lübnan, Rusya Federasyonu, Slovakya, Uruguay, Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, Polonya, Almanya, Venezuela, Litvanya) sözde Ermeni soykırım iddialarını destekler mahiyette karar, kanun ya da bildiri kabul etmişlerdir. Halihazırda Fransa, Hollanda, İspanya, ABD ve Belçika parlamentolarında bekletilmekte olan Ermeni soykırım iddialarını destekler mahiyette karar veya kanun tasarıları bulunmaktadır. 

ERMENİ İDDİALARI KONUSUNDA TÜRKİYE TARAFINDAN ERMENİSTAN’A YAPILAN ÖNERİ:

Sayın Başbakanımız ile ana muhalefet lideri CHP Genel Başkanı Sayın Deniz Baykal  8 Mart 2005 tarihinde ortak bir açıklama yaparak, Türk ve Ermeni tarihçileri ile diğer uzmanlardan oluşacak bir grubun 1915 dönemine ait gelişme ve olayları sadece Türk ve Ermeni değil, ilgili üçüncü ülkelerde yer alan tüm arşivlerde de araştırarak, bulgularını uluslararası kamuoyuna açıklamaları çağrısında bulunmuşlardır. Ayrıca, Türkiye Büyük Millet Meclisi 13 Nisan 2005 tarihinde Ermeni iddiaları konusunda kabul ettiği bildiride, bu tarihi öneriyi desteklediğini açıklamıştır.

Sayın Başbakan Erdoğan 13 Nisan 2005 tarihinde Ermenistan Cumhurbaşkanı Robert  Koçaryan’a  bir mektup göndererek  sözkonusu öneriyi resmen iletmiştir. Sözkonusu öneri çerçevesinde, Ermenistan ile bugüne kadar toplam üç tur görüşme gerçekleştirilmiş, ancak Ermenistan tarafından kaynaklanan nedenlerle somut bir sonuca ulaşılamamıştır.